Thói quen đẩy lưỡi ở trẻ – Phụ huynh lưu ý sửa ngay cho con

Trong những năm tháng đầu đời, trẻ nhỏ dễ hình thành nhiều thói quen tưởng chừng vô hại, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng lâu dài. Một trong số đó chính là thói quen đẩy lưỡi ở trẻ – hành động nhỏ nhưng hậu quả lại không hề nhỏ. Nếu không được phát hiện và điều chỉnh đúng cách, thói quen này có thể dẫn đến lệch khớp cắn, hô răng hoặc nói ngọng. Phụ huynh cần hiểu rõ để kịp thời giúp con khắc phục sớm. Vậy hãy cùng Nha Khoa Alpha đi vào phân tích chuyên sâu hơn trong bài viết nhé.

Thói quen đẩy lưỡi là gì?

Đẩy lưỡi là tình trạng trẻ có xu hướng đưa đầu lưỡi ra trước hoặc sang bên khi nuốt, nói chuyện hoặc thậm chí là khi nghỉ ngơi. Thay vì giữ lưỡi chạm nhẹ vào vòm miệng như cách nuốt bình thường, trẻ sẽ dùng lưỡi đẩy vào mặt sau răng cửa hoặc chen vào giữa hai hàm. Hành vi này lặp đi lặp lại tạo áp lực lên răng và xương hàm, dần gây ra sai lệch khớp cắn.

Giai đoạn sơ sinh đến khoảng 2 tuổi, trẻ nuốt theo bản năng bằng cách đẩy lưỡi về phía trước để bú sữa. Tuy nhiên, nếu bước sang tuổi thứ ba mà vẫn giữ kiểu nuốt này thì đó không còn là phản xạ tự nhiên nữa, mà là rối loạn chức năng vùng miệng cần can thiệp sớm.

Nguyên nhân hình thành thói quen đẩy lưỡi ở trẻ

Có rất nhiều yếu tố khiến trẻ duy trì hoặc hình thành thói quen đẩy lưỡi, có thể chia thành hai nhóm chính:

1. Nguyên nhân chức năng

• Hệ thần kinh – cơ chưa hoàn thiện khiến trẻ không kiểm soát tốt vị trí lưỡi khi nuốt.
• Phanh lưỡi ngắn khiến lưỡi không thể nâng lên đúng vị trí.

2. Nguyên nhân môi trường

• Mút tay, ngậm ti giả hoặc bú bình kéo dài.
• Mất răng sữa sớm, nhất là răng cửa, tạo khoảng trống cho lưỡi chen vào.
• Tắc nghẽn mũi (viêm VA, amidan…) khiến trẻ phải thở bằng miệng, kéo theo vị trí lưỡi thấp.
• Lưỡi quá lớn, xương hàm phát triển bất thường, hoặc do di truyền.
• Yếu tố tâm lý như stress, lo lắng cũng có thể góp phần duy trì thói quen xấu này.

Tác hại của thói quen đẩy lưỡi ở trẻ

Nhiều phụ huynh nghĩ rằng lưỡi chỉ là mô mềm, không thể gây ảnh hưởng đến xương hàm. Nhưng thực tế, nếu đặt sai vị trí và tạo lực liên tục, lưỡi có thể làm thay đổi cả cấu trúc khuôn mặt:

• Răng cửa không khít (cắn hở): Khi lưỡi thường xuyên chen giữa răng, các răng cửa không thể khép lại hoàn toàn.
• Lệch khớp cắn 1 bên hoặc 2 bên: Lưỡi đẩy lệch về một bên khiến hàm không ăn khớp, ảnh hưởng đến chức năng nhai.
• Răng hô, răng thưa: Áp lực từ lưỡi đẩy răng ra phía trước, gây mất thẩm mỹ và khó phát âm chuẩn.
• Rối loạn phát âm: Trẻ thường nói ngọng các âm /l/, /t/, /n/ hoặc phát âm không rõ ràng.
• Cấu trúc mặt mất cân đối: Khớp cắn sai lệch lâu ngày có thể ảnh hưởng đến cả đường nét khuôn mặt khi trưởng thành.

Dấu hiệu nhận biết sớm thói quen đẩy lưỡi

Việc phát hiện tật đẩy lưỡi ở trẻ không hề dễ dàng, bởi hành động này thường diễn ra âm thầm. Tuy nhiên, phụ huynh có thể quan sát các dấu hiệu sau:

• Trẻ hay đưa lưỡi ra khi nuốt hoặc nói.
• Phát âm thiếu rõ ràng, nói ngọng.
• Có khoảng trống giữa răng cửa, hàm không khép kín khi cắn.
• Thường xuyên thở bằng miệng.
• Gương mặt có biểu hiện mất cân đối nhẹ.

Lưu ý: Khi trẻ tròn 3 tuổi, phụ huynh nên cho bé kiểm tra nha khoa định kỳ để phát hiện sớm các sai lệch cấu trúc hàm và các thói quen xấu như đẩy lưỡi.

Cách khắc phục thói quen đẩy lưỡi hiệu quả

1. Tập thói quen đặt lưỡi đúng cách

• Dạy trẻ đặt đầu lưỡi chạm vào nướu ngay sau răng cửa hàm trên.
• Khi nuốt, lưỡi cần hướng lên trên, không chạm vào răng.
• Kết hợp với các bài tập mewing, thổi bong bóng, phát âm đúng cách, nhai kẹo cao su để rèn luyện cơ lưỡi.

2. Dùng khí cụ hỗ trợ

• Một số khí cụ nha khoa như rào chắn lưỡi, nút chặn, hoặc thanh nâng lưỡi được bác sĩ chỉ định để điều chỉnh vị trí lưỡi.
• Đây là phương pháp nhẹ nhàng, không xâm lấn, phù hợp với trẻ nhỏ.

3. Chỉnh nha nếu răng đã bị lệch

• Với những trường hợp thói quen đẩy lưỡi kéo dài gây sai khớp cắn, hô răng, bác sĩ có thể chỉ định niềng răng để đưa răng và hàm về vị trí đúng.
• Kết hợp điều chỉnh thói quen nuốt để tránh tái phát sau điều trị.

Lời khuyên từ chuyên gia

Can thiệp càng sớm – hiệu quả càng cao. Giai đoạn từ 4–8 tuổi là “thời điểm vàng” để điều chỉnh thói quen xấu ở vùng miệng. Đừng chờ đến khi răng con mọc lệch, khuôn mặt mất cân đối mới bắt đầu tìm giải pháp.

Phụ huynh nên đưa trẻ đi kiểm tra răng miệng định kỳ 6 tháng/lần tại các nha khoa uy tín. Nhờ đó, các thói quen xấu sẽ được phát hiện kịp thời, giúp con có hàm răng khỏe mạnh và nụ cười tự tin khi trưởng thành. Và nếu bạn ở Hải Phòng hãy đặt lịch hoặc ghé qua ngay Nha Khoa Alpha được các bác sĩ hỗ trợ thăm khám và tư vấn trực tiếp nhé.

Địa chỉ: Số 20 Lê Quang Đạo, Phường Đằng Giang Thành Phố Hải Phòng – Bản đồ: Tại đây

Hotline: 0389.824.825
Giờ làm việc: 8h – 21h (Tất cả các ngày trong tuần)